Sum-ITSchijnzelfstandigheid voorkom je door écht als ondernemer te werken: meerdere opdrachtgevers, eigen spullen, eigen tarief en zelf bepalen hoe je een klus aanpakt. De Belastingdienst controleert sinds 1 januari 2025 weer of een zzp-klus eigenlijk loondienst is. Blijkt van wel, dan kan je opdrachtgever een naheffing loonheffingen krijgen, maximaal terug tot 1 januari 2025. In 2026 geldt een zachte landing: verzuimboetes blijven uit, vergrijpboetes bij opzet zijn wél mogelijk. Hieronder lees je precies waar de grens ligt en hoe je aan de goede kant blijft.
Wat is schijnzelfstandigheid?
Van schijnzelfstandigheid is sprake als je op papier zelfstandige bent, maar feitelijk werkt als werknemer. Je staat ingeschreven bij de KVK en stuurt facturen, maar in de praktijk zit je vast in de organisatie van één opdrachtgever, onder diens gezag.
De Belastingdienst kijkt niet naar wat er boven je contract staat, maar naar hoe je écht werkt. Drie hoofdvragen wegen zwaar: is er gezag, ben je ingebed in de organisatie, en loop je ondernemersrisico? Hoe dat samenhangt met de bredere regels lees je in Wet DBA in 2026 uitgelegd.
Waar ligt de grens tussen zzp'er en werknemer?
Er is geen simpel afvinklijstje. De Belastingdienst weegt het hele plaatje. Deze tabel helpt je inschatten aan welke kant je zit:
| Kenmerk | Wijst op dienstverband | Wijst op ondernemerschap |
|---|---|---|
| Gezag | Opdrachtgever bepaalt hoe, waar en wanneer | Jij bepaalt je eigen aanpak en planning |
| Vervanging | Je moet het zelf doen | Je mag je laten vervangen |
| Inbedding | Je draait mee in team en rooster | Je levert een afgebakend resultaat |
| Klanten | Eén opdrachtgever | Meerdere opdrachtgevers |
| Risico | Vast bedrag, geen investeringen | Eigen tarief, eigen spullen, eigen risico |
Twijfel je? Doorloop dan samen met je opdrachtgever de vragen op belastingdienst.nl over het beoordelen van je arbeidsrelatie.
Geldt de grens van €38 per uur al?
Nee. Dit is een veelgemaakte misvatting. Er is een rechtsvermoeden van werknemerschap onder ongeveer €38 per uur voorgesteld. Werk je onder dat tarief, dan zou je makkelijker een dienstverband kunnen claimen. Maar let op: deze regel is aangenomen, maar in 2026 nog niet geldend. De inwerkingtreding gebeurt pas later, per koninklijk besluit.
Je kunt je in 2026 dus nog niet op deze €38-grens beroepen als geldend recht. Het is bovendien bedoeld als civielrechtelijk vermoeden: de werkende moet er zelf een beroep op doen bij de opdrachtgever of de rechter. Het is geen toets die de Belastingdienst uitvoert.
Werk je onder de €38 per uur? Dan is dit wel een goed moment om je tarief onder de loep te nemen. Reken na met de uurtarief-calculator of lees hoe je je uurtarief onderbouwt. Achtergrond over het kabinetsbeleid vind je bij de Rijksoverheid over zzp'ers.
Welke risico's loop je bij schijnzelfstandigheid?
Het grootste financiële risico ligt bij je opdrachtgever, maar jij merkt het ook. Concreet voor 2026:
- Naheffing loonheffingen. De opdrachtgever kan een naheffing krijgen, maximaal terug tot 1 januari 2025.
- Geen verzuimboetes in 2026. Deze administratieve boetes legt de Belastingdienst dit jaar nog niet op.
- Wel vergrijpboetes. Bij opzet of grove schuld — je wist dat het loondienst was — kan een vergrijpboete volgen.
- Opdrachtgevers worden voorzichtiger. Sommige durven geen zzp'ers meer in te huren, wat je opdrachten kan kosten.
- Je fiscale positie kan ter discussie komen. Bij herkwalificatie kan je ondernemersstatus, en dus je aftrekposten, onder druk komen.
Hoe voorkom je schijnzelfstandigheid in de praktijk?
Zes concrete checks:
- Beoordeel per opdracht, niet per klant. Dezelfde klant kan de ene klus veilig uitbesteden en met de andere over de grens gaan.
- Werk resultaatgericht. Spreek een concreet eindresultaat af, geen "beschikbaarheid van 32 uur per week".
- Spreid je klanten. Meerdere opdrachtgevers laten zien dat je echt ondernemer bent. Handig als je nieuwe klanten zoekt.
- Gebruik je eigen spullen en tarief. Eigen gereedschap, eigen laptop, eigen prijs, eigen risico.
- Overweeg een modelovereenkomst. Die geeft vooraf zekerheid, mits je er ook naar werkt. Zie modelovereenkomst gebruiken als zzp'er.
- Herbeoordeel bij verlenging. Loopt een klus lang door en groei je de organisatie in? Bespreek het en pas de afspraken aan.
Vergeet niet: de regels werken twee kanten op. Huur je zelf een andere zzp'er in, dan ben jij de opdrachtgever en gelden ze ook voor jou. Meer uitleg staat bij ondernemersplein over de werkrelatie. Twijfel je over een specifieke situatie, overleg dan met je boekhouder of check belastingdienst.nl.
Veelgestelde vragen
Geldt de €38-grens in 2026 al?
Nee. Het rechtsvermoeden van werknemerschap onder ongeveer €38 per uur is aangenomen, maar in 2026 nog niet geldend. De inwerkingtreding volgt later per koninklijk besluit. Je kunt je er dit jaar dus niet op beroepen als geldend recht.
Wie krijgt de naheffing bij schijnzelfstandigheid?
De opdrachtgever. Die kan een naheffing loonheffingen krijgen, maximaal terug tot 1 januari 2025. In 2026 legt de Belastingdienst geen verzuimboetes op, maar vergrijpboetes bij opzet of grove schuld kunnen wél. Als zzp'er zonder personeel draag je zelf geen loonheffing af.
Mag ik voor één opdrachtgever werken?
Dat mag, maar het is een van de signalen die meewegen. Werk je langdurig fulltime voor één klant, onder diens gezag en ingebed in het team, dan lijkt dat al snel op loondienst. Spreid je klanten waar het kan om je zelfstandigheid te onderbouwen.
Beschermt een modelovereenkomst tegen schijnzelfstandigheid?
Deels. Een goedgekeurde modelovereenkomst geeft vooraf zekerheid, maar alleen als je in de praktijk ook echt zo werkt. De Belastingdienst kijkt naar de feitelijke situatie. Wijk je af, dan biedt het papier geen bescherming.