Sum-ITJa, je mag in 2026 gewoon als zzp'er werken. De Wet DBA verbiedt niets. Wel handhaaft de Belastingdienst sinds 1 januari 2025 weer op schijnzelfstandigheid: werk je feitelijk als werknemer, dan kan je opdrachtgever een naheffing krijgen, maximaal terug tot 1 januari 2025. Voor 2026 geldt deels een zachte landing: verzuimboetes blijven uit, maar vergrijpboetes zijn wél mogelijk. Het rechtsvermoeden bij een uurtarief onder € 38 is aangenomen, maar geldt in juli 2026 nog niet.
Dus geen paniek. Maar wel opletten. In dit artikel lees je wat de Belastingdienst precies toetst, wat er met de nieuwe wetten gebeurt en hoe je je risico klein houdt.
Wat is de Wet DBA en waarom hoor je er nu weer over?
De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) bestaat al sinds 2016. De wet regelt wie verantwoordelijk is voor de vraag: is dit echt een opdracht, of eigenlijk loondienst? Dat zijn jij en je opdrachtgever samen.
Jarenlang werd er nauwelijks gecontroleerd. Dat is voorbij. Sinds 1 januari 2025 is het handhavingsmoratorium opgeheven en controleert de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid. Blijkt een zzp-klus eigenlijk loondienst, dan kan de Belastingdienst loonheffingen naheffen bij de opdrachtgever — maximaal terug tot 1 januari 2025, niet verder.
Belangrijk om te weten: het grootste financiële risico ligt bij je opdrachtgever. Maar jij merkt het ook. Opdrachtgevers worden voorzichtiger, en bij herkwalificatie kan jouw fiscale positie als ondernemer ter discussie komen te staan.
Wat toetst de Belastingdienst bij een controle?
Er is geen simpel afvinklijstje. De Belastingdienst kijkt naar het hele plaatje van hoe je feitelijk werkt — niet alleen naar wat er in je contract staat. Drie thema's wegen zwaar:
| Thema | Wijst op loondienst | Wijst op ondernemerschap |
|---|---|---|
| Gezag | Opdrachtgever bepaalt hoe, waar en wanneer je werkt | Jij bepaalt zelf je aanpak en planning |
| Inbedding | Je doet hetzelfde werk als mensen in vaste dienst, draait mee in roosters en teamoverleg | Je levert een afgebakend resultaat, los van de vaste organisatie |
| Ondernemerschap | Eén opdrachtgever, geen eigen investeringen, geen commercieel risico | Meerdere klanten, eigen gereedschap, eigen tarief, risico bij tegenvallers |
Stel: Bram bouwt websites. Bij klant A levert hij een afgesproken site op, met eigen laptop, eigen planning en een vaste projectprijs. Prima. Bij klant B zit hij al twee jaar vier dagen per week op kantoor, in het team, met een teamlead die zijn werk verdeelt. Dat tweede lijkt verdacht veel op loondienst — ook al staat er "overeenkomst van opdracht" boven het contract.
Twijfel je over een klus? Doorloop dan samen met je opdrachtgever de vragen op belastingdienst.nl over het beoordelen van je arbeidsrelatie.
Welke boetes en naheffingen zijn er mogelijk in 2026?
Voor 2026 geldt een gedeeltelijk zachte landing. Dat betekent concreet:
- Naheffing kan. Loonheffingen kunnen worden nageheven bij de opdrachtgever, maximaal terug tot 1 januari 2025.
- Verzuimboetes blijven uit. Deze "administratieve" boetes legt de Belastingdienst in 2026 nog niet op.
- Vergrijpboetes kunnen wél. Is er sprake van opzet of grove schuld — je wist dat het loondienst was en deed het toch — dan is een vergrijpboete in 2026 gewoon mogelijk.
Zachte landing klinkt geruststellend, maar het is dus geen vrijbrief. Wie bewust doorwerkt in een constructie die naar loondienst riekt, loopt echt risico.
Hoe staat het met de nieuwe wetten (VBAR, Zelfstandigenwet, € 38-grens)?
Hier veranderde in 2026 veel. De stand van zaken in juli 2026:
- VBAR-verduidelijking geschrapt. Het kabinet besloot op 6 maart 2026 om het verduidelijkingsdeel van het wetsvoorstel VBAR te schrappen. De beloofde wettelijke criteria voor "werknemer of zzp'er" komen er via die route dus niet.
- Zelfstandigenwet in de maak. In plaats daarvan werkt het kabinet aan de Zelfstandigenwet. Die gaat eind 2026 naar de Raad van State en moet beoogd op 1 januari 2028 ingaan.
- Rechtsvermoeden onder € 38 per uur: aangenomen, maar nog niet geldig. De Tweede Kamer stemde op 21 april 2026 in, de Eerste Kamer op 16 juni 2026. De regel geldt in juli 2026 dus nog níét: inwerkingtreding gebeurt per koninklijk besluit, verwacht uiterlijk eind 2026. Let op: dit wordt een civielrechtelijk vermoeden. De werkende moet er zelf (of via een vertegenwoordiger) een beroep op doen bij de opdrachtgever of de rechter; het is geen toets die de Belastingdienst uitvoert.
Werk je onder de € 38 per uur, dan is dit hét moment om je tarief tegen het licht te houden. Reken eens na met de uurtarief-calculator of lees hoe je je uurtarief onderbouwt. Meer achtergrond over het kabinetsbeleid vind je bij de Rijksoverheid over zzp'ers.
Hoe verklein je het risico op schijnzelfstandigheid?
Vijf praktische checks:
- Beoordeel per opdracht, niet per klant. Dezelfde klant kan de ene klus veilig uitbesteden en met de andere over de grens gaan.
- Werk resultaatgericht. Spreek een concreet eindresultaat af, geen "beschikbaarheid van 32 uur per week".
- Gedraag je als ondernemer. Meerdere opdrachtgevers, eigen spullen, eigen website, investeren in jezelf. Ook handig als je nieuwe klanten zoekt.
- Leg afspraken vast en werk er ook echt zo. Een papieren werkelijkheid beschermt niet; de praktijk telt.
- Herbeoordeel bij verlenging. Loopt een klus al lang door en groei je de organisatie in? Bespreek het en pas de afspraken aan.
En vergeet niet: de Wet DBA werkt twee kanten op. Huur jij zelf weleens iemand in, bijvoorbeeld als je werk uitbesteedt aan een andere zzp'er of een klus doorschuift naar een collega? Dan ben jíj de opdrachtgever en gelden al deze regels ook voor jou.
Twijfel je over een specifieke situatie? Overleg met je boekhouder of check belastingdienst.nl.
Veelgestelde vragen
Is de Wet DBA in 2026 afgeschaft?
Nee. De Wet DBA geldt gewoon en wordt sinds 1 januari 2025 weer gehandhaafd. Wel is het verduidelijkingsdeel van het wetsvoorstel VBAR op 6 maart 2026 geschrapt. Het kabinet werkt nu aan de Zelfstandigenwet, die beoogd op 1 januari 2028 moet ingaan.
Geldt de € 38-grens al?
Nee. Het rechtsvermoeden van werknemerschap onder € 38 per uur is in 2026 door beide Kamers aangenomen, maar geldt in juli 2026 nog niet. Inwerkingtreding volgt per koninklijk besluit, verwacht uiterlijk eind 2026. Het wordt bovendien civielrechtelijk: je moet er zelf een beroep op doen.
Wie krijgt de naheffing bij schijnzelfstandigheid?
De opdrachtgever. Die kan een naheffing loonheffingen krijgen, maximaal terug tot 1 januari 2025. In 2026 legt de Belastingdienst geen verzuimboetes op, maar vergrijpboetes bij opzet of grove schuld kunnen wél.
Mag ik nog voor één opdrachtgever werken?
Dat mag, maar het is één van de signalen die meewegen. Werk je langdurig fulltime voor één klant, onder diens gezag en ingebed in de organisatie, dan lijkt dat al snel op loondienst. Spreid je klanten waar het kan.