Sum-ITEen modelovereenkomst is een contract tussen jou en je opdrachtgever dat vooraf is goedgekeurd door de Belastingdienst. Werken jullie precies zoals erin staat, dan is er geen sprake van loondienst en hoeft je opdrachtgever geen loonheffingen in te houden. De overeenkomst is dus geen verplichting, maar een hulpmiddel dat zekerheid geeft. Let op: de papieren afspraak telt alleen als je in de praktijk ook echt zo werkt. Goedgekeurde modelovereenkomsten zijn bruikbaar tot en met 31 december 2029.
Wat is een modelovereenkomst precies?
Een modelovereenkomst legt vast dat jij een opdracht uitvoert als zelfstandige, niet als werknemer. De Belastingdienst heeft standaardversies beoordeeld en goedgekeurd. Gebruik je zo'n versie en houd je je aan de gemarkeerde bepalingen, dan is vooraf duidelijk dat er geen dienstbetrekking is.
Belangrijk: sinds 6 september 2024 beoordeelt de Belastingdienst geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Bestaande, eerder goedgekeurde overeenkomsten blijven bruikbaar tot en met 31 december 2029. Je kunt dus nog steeds een goedgekeurde modelovereenkomst downloaden en gebruiken; er komen alleen geen nieuwe beoordelingen bij.
De overeenkomst zegt niets over btw, tarief of planning. Die spreek je apart af, bijvoorbeeld in je algemene voorwaarden.
Ben je verplicht een modelovereenkomst te gebruiken?
Nee. Een modelovereenkomst is nooit verplicht. Je mag ook zonder werken. De overeenkomst is puur een manier om vooraf zekerheid te krijgen dat de Belastingdienst jullie samenwerking niet als dienstbetrekking ziet.
Voor veel opdrachten heb je hem niet nodig. Lever je een afgebakend resultaat, werk je voor meerdere klanten en bepaal je zelf hoe je het doet? Dan is het ondernemerschap meestal duidelijk. Een modelovereenkomst wordt vooral interessant als:
- je langere tijd voor één opdrachtgever werkt;
- het werk lijkt op wat vaste medewerkers doen;
- je opdrachtgever zekerheid wil over de loonheffingen.
Meer over de bredere regels lees je in Wet DBA in 2026 uitgelegd.
Neem als voorbeeld Youssef, zelfstandig installateur. Hij werkt drie maanden aan één groot project voor een aannemer. Omdat de klus lang loopt en hij dagelijks op dezelfde locatie is, wil de aannemer zekerheid dat de Belastingdienst dit niet als loondienst ziet. Ze tekenen een goedgekeurde modelovereenkomst en spreken af dat Youssef zijn eigen gereedschap gebruikt, zijn werktijden zelf indeelt en zich mag laten vervangen. Zolang ze dat ook echt zo doen, staan ze samen sterk.
Hoe kies en gebruik je de juiste overeenkomst?
Werk deze stappen af:
- Kies het juiste type. Er zijn algemene modelovereenkomsten en versies voor specifieke branches of situaties. Zoek er een die past bij jouw werk.
- Download een goedgekeurde versie. Gebruik alleen overeenkomsten die de Belastingdienst eerder heeft beoordeeld. Je vindt ze via belastingdienst.nl over modelovereenkomsten.
- Pas alleen de vrije delen aan. De gemarkeerde bepalingen mag je niet wijzigen; die zijn juist bepalend voor de goedkeuring.
- Onderteken beide. Jij en je opdrachtgever bewaren allebei een exemplaar.
- Werk er ook echt naar. Dit is de belangrijkste stap. Wijk je in de praktijk af, dan vervalt de zekerheid.
Wat als je werkt zoals afgesproken, maar toch anders in de praktijk?
Dan biedt de overeenkomst geen bescherming. De Belastingdienst kijkt naar de feitelijke situatie, niet naar het papier. Staat er in de overeenkomst dat je je eigen werktijden bepaalt, maar in de praktijk zit je vast op de kantoortijden van de klant, dan telt de praktijk.
Let vooral op deze drie punten, die zwaar wegen:
| Bepaling op papier | Wat je in de praktijk moet doen |
|---|---|
| Je bepaalt zelf hoe je het werk uitvoert | Geen dagelijkse aansturing accepteren |
| Je mag je laten vervangen | Vervanging ook echt kunnen regelen |
| Je draagt ondernemersrisico | Zelf materiaal, tarief en aansprakelijkheid dragen |
Wijkt de praktijk af, dan kan de opdrachtgever alsnog een naheffing loonheffingen krijgen. Wil je dat risico klein houden, lees dan hoe je schijnzelfstandigheid voorkomt.
Geldt een modelovereenkomst ook als je zelf iemand inhuurt?
Ja. Huur je zelf een andere zelfstandige in, bijvoorbeeld als je werk uitbesteedt aan een collega of een andere zzp'er inhuurt, dan ben jíj de opdrachtgever. Dan gelden dezelfde regels en kun je ook een modelovereenkomst gebruiken om zekerheid te krijgen. Zie ondernemersplein over de werkrelatie tussen zzp'er en opdrachtgever.
Een modelovereenkomst is dus geen wondermiddel, maar wel handig gereedschap. Het geeft rust aan beide kanten, zolang jullie doen wat er staat. Combineer hem met gezond ondernemerschap: meerdere klanten, eigen spullen en een eigen tarief. Zo laat je zien dat je echt zelfstandig bent — op papier én in de praktijk.
Veelgestelde vragen
Kan ik in 2026 nog een modelovereenkomst gebruiken?
Ja. Eerder goedgekeurde modelovereenkomsten blijven bruikbaar tot en met 31 december 2029. Sinds 6 september 2024 beoordeelt de Belastingdienst geen nieuwe overeenkomsten meer, maar de bestaande versies kun je gewoon downloaden en gebruiken.
Geeft een modelovereenkomst honderd procent zekerheid?
Nee. De overeenkomst beschermt alleen als je in de praktijk werkt zoals erin staat. Wijk je af — bijvoorbeeld door dagelijkse aansturing te accepteren — dan kijkt de Belastingdienst naar de feitelijke situatie en kan er alsnog sprake zijn van dienstverband.
Wie stelt de modelovereenkomst op?
Meestal de opdrachtgever, maar je mag ook zelf een goedgekeurde versie voorstellen. Je downloadt een beoordeelde standaardversie via belastingdienst.nl, vult de vrije delen in en tekent hem samen. De gemarkeerde bepalingen laat je ongewijzigd.
Is een modelovereenkomst hetzelfde als algemene voorwaarden?
Nee. Een modelovereenkomst gaat over de arbeidsrelatie: ben je zelfstandige of werknemer. Algemene voorwaarden regelen zaken als betaling, aansprakelijkheid en levering. Je gebruikt ze naast elkaar. Twijfel je over een specifieke situatie, check dan je boekhouder of belastingdienst.nl.