Sum-ITKetenaansprakelijkheid (WKA) betekent: besteed je als (hoofd)aannemer fysiek werk uit en betaalt je onderaannemer de loonheffingen voor zijn personeel niet, dan kan de Belastingdienst die bij jóú halen. Je beperkt dat risico vooral met een g-rekening: een geblokkeerde rekening waarop je een deel van de factuur stort, bestemd voor loonheffingen. Een verklaring betalingsgedrag zegt dat de onderaannemer tot nu toe netjes betaalde — maar het is een momentopname, geen vrijwaring. Huur je alleen zzp'ers zonder personeel in, dan is er geen loonheffing in de keten.
Klinkt technisch, maar het draait om één vraag: wie betaalt de rekening als iemand in de keten omvalt? Hieronder zie je hoe je voorkomt dat jij dat bent.
Wat is ketenaansprakelijkheid precies?
De Wet ketenaansprakelijkheid geldt bij onderaanneming van werk van stoffelijke aard: bouwen, installeren, schilderen, onderhoud — kortom, het meeste werk in bouw en techniek. In zo'n keten (opdrachtgever → hoofdaannemer → onderaannemer → onder-onderaannemer) is elke schakel aansprakelijk voor de loonheffingen van de schakels ónder zich, aldus de Belastingdienst over ketenaansprakelijkheid.
Gaat een onderaannemer failliet met een schuld aan loonheffingen voor zijn personeel? Dan klopt de Belastingdienst aan bij de hoofdaannemer erboven. Het gaat om loonheffingen — niet om de btw van je onderaannemer.
Stel: Karim (installatiebedrijf, eenmanszaak) neemt een grote klus aan en schakelt Bouwbedrijf Vos in, dat vier man personeel meeneemt. Vos gaat halverwege failliet en blijkt maanden geen loonheffing te hebben afgedragen. De Belastingdienst kan dan bij Karim aankloppen voor die loonheffingen. Zonder voorzorg betaalt Karim dus twee keer: eerst de factuur van Vos, daarna nog eens de misgelopen heffingen.
Wanneer krijg je er als zzp'er mee te maken?
Twee smaken:
- Jij huurt in (jij bent hoofdaannemer). Schakel je een onderaannemer met personeel in, dan loop je WKA-risico. Huur je een zzp'er zonder personeel in, dan draagt die zelf geen loonheffing af — er valt dan in die schakel niets om aansprakelijk voor te zijn. Let wel op twee dingen: werkt die zzp'er echt zelfstandig (Wet DBA, weer gehandhaafd sinds 1 januari 2025)? En neemt hij niet stiekem zelf weer mensen mee?
- Jij wordt ingehuurd (jij bent onderaannemer). Als zzp'er zonder personeel breng je zelf geen WKA-risico mee. Toch vragen hoofdaannemers ook aan jou vaak om een g-rekening of verklaring betalingsgedrag, gewoon omdat het hun standaardproces is.
Hoe werkt een g-rekening?
Een g-rekening is een geblokkeerde bankrekening van de onderaannemer. Er kan niet vrij geld vanaf; het saldo is bestemd voor betalingen aan de Belastingdienst (loonheffingen en btw) of doorstorting naar een andere g-rekening in de keten.
Zo gebruik je hem als hoofdaannemer:
- Vraag of je onderaannemer een g-rekening heeft (aanvragen doet hij zelf bij de Belastingdienst).
- Spreek af welk deel van elke factuur je op de g-rekening stort — grofweg het deel dat overeenkomt met de loonkosten in de klus.
- Betaal dat deel op de g-rekening en de rest gewoon op de zakelijke rekening.
- Vermeld bij de betaling het factuurnummer en bewaar factuur en betaalbewijs bij elkaar.
Het bedrag dat je netjes en herleidbaar op de g-rekening stort, verlaagt in principe jouw aansprakelijkheid met dat bedrag — mits je administratie klopt. Sloppy administreren kan die bescherming kosten. Bewaar daarom per klus: het contract, de manurenadministratie (wie werkte wanneer op jouw klus) en de facturen. Die facturen moeten sowieso aan de wettelijke factuureisen voldoen.
Wat zegt een verklaring betalingsgedrag — en wat niet?
Met een verklaring betalingsgedrag laat de Belastingdienst zien dat een onderaannemer zijn loonheffingen tot dat moment heeft betaald. Vraag er als hoofdaannemer om bij de start van de samenwerking en daarna periodiek opnieuw.
Maar besef wat het is: een momentopname. De verklaring zegt niets over volgende maand en geeft geen vrijwaring — je blijft gewoon aansprakelijk als het later misgaat. Zie het als een thermometer, niet als een verzekering. De combinatie werkt: verklaring als check vooraf, g-rekening als bescherming tijdens de klus.
Waar let je op als hoofd- én als onderaannemer?
| Als hoofdaannemer | Als onderaannemer (zzp) | |
|---|---|---|
| Vooraf | Check KVK-inschrijving en btw-id; vraag verklaring betalingsgedrag | Zorg dat je papieren kloppen; vraag eventueel zelf een g-rekening aan als klanten erom vragen |
| Contract | Leg vast: klus, prijs, g-rekeningdeel, wie welk personeel inzet | Leg vast wat jij precies levert en dat je zonder personeel werkt |
| Facturen | Betaal deels op de g-rekening, herleidbaar per factuur | Factureer met "btw verlegd" + btw-id van de hoofdaannemer (onderaanneming bouw) |
| Tijdens | Vraag de verklaring periodiek opnieuw; bewaar manuren | Geef wijzigingen (bijv. toch hulp meenemen) direct door |
| Administratie | Contracten, uren, facturen en betaalbewijzen per klus bewaren | Idem — bewaarplicht geldt ook voor jou |
Nog even over die btw: bij onderaanneming in de bouw wordt de btw meestal verlegd naar de hoofdaannemer. Je factureert dan zonder btw-bedrag, met de vermelding "btw verlegd". Die verlegde bedragen komen terug in je btw-aangifte, dus zet ze goed in je administratie. En huur je zelf voor het eerst iemand in? Lees dan eerst werk uitbesteden aan een andere zzp'er — daar staan de DBA- en contractafspraken die je náást de WKA regelt.
Twijfel je over jouw keten? Overleg met je boekhouder of check belastingdienst.nl.
Veelgestelde vragen
Geldt ketenaansprakelijkheid ook als ik een zzp'er zonder personeel inhuur?
Voor die schakel niet: een zzp'er zonder personeel draagt zelf geen loonheffingen af, dus daar valt niets na te heffen. Let wel op schijnzelfstandigheid (Wet DBA) en op onderaannemers die tóch mensen meenemen — dan speelt de WKA alsnog.
Ben ik met een g-rekening volledig gevrijwaard?
Nee, maar het scheelt veel. Het bedrag dat je correct en herleidbaar op de g-rekening stort, gaat in principe van je aansprakelijkheid af. Voorwaarde is een kloppende administratie: contract, facturen, betaalbewijzen en manurenregistratie per klus.
Wat is een verklaring betalingsgedrag waard?
Het is een nuttige check, geen garantie. De verklaring zegt alleen dat de onderaannemer tot de afgiftedatum zijn loonheffingen betaalde. Het is een momentopname en geeft geen vrijwaring. Vraag hem daarom periodiek opnieuw op en combineer met een g-rekening.
Moet ik als zzp-onderaannemer btw rekenen aan de hoofdaannemer?
Bij onderaanneming van fysiek werk in de bouw meestal niet: de btw wordt verlegd. Je zet dan "btw verlegd" en het btw-id van de hoofdaannemer op je factuur, zonder btw-bedrag. Verwerk de verlegging wel in je btw-aangifte.